Z kart historii

 
           Udokumentowana historia Witowa (używano też nazwy Smensco lub Oscowiza), rozpoczyna się w roku 1257 kiedy to Kazimierz, książę łęczycki i kujawski sprzedał je biskupowi włocławskiemu Wolimirowi. Pierwotnie miejscowość ta była własnością monarszą. Dwa lata później papież potwierdził przejęcie dóbr biskupów kujawskich, w tym Witowa pod opiekę Stolicy Apostolskiej. Prawdopodobnie nowi właściciele przyczynili się do utworzenia parafii i zbudowania tu kościoła. Patronem świątyni jest św. Andrzeja Apostoł. (zobacz więcej;->Parafia Witowo)

W roku 1339 w Wieńcu spisany został akt rozgraniczenia Witowa i miejscowością Powołowice ( dziś Powałkowice w Gminie Osięciny).

Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel.

W 1564 roku we wsi Witowo było ośmiu osadników, trzy zagrody, dwóch kołodziejów, młynarz oraz poddani Lasockiego. W roku 1569 Witowo zostało przeznaczone na utrzymanie Seminarium Duchownego we Włocławku.Inwentarz dóbr biskupów włocławskich z roku 1582 wymienia: 8 włók osiadłych, 16 pustych, 2 plebańskie oraz 10 folwarcznych. Na folwarku uprawiano także 4 łany sołeckie oraz kilka pustych. W 1634 r. we wsi było 19 domów, a w 1662 r. tylko 11 zagród. W roku 1674 domostw było 14 a mieszkańców 72. Użytkownikami wsi było 2 szlachciców.W 1775 r. wieś posiadał 44 domy, a liczba mieszkańców wzrosła do 261.
Czternaście lat później tj. 1789 r. domów było 37, a ludności 345: 9 w rodzinach rolników.

W wyniku drugiego rozbioru Polski (1793 r.) wieś została zagarnięta przez Prusy, a po Kongresi Wiedeńskim (1814 / 1815 r.) znalazła się w granicach Królestwa Polskiego.W księgach zapisano ,że we wsi Witowo było ;18 półrolników, 86 zagrodników, 29 komorników, 51 chałupników, 4 karczmarzy, 4 kowali, 6 młynarzy, 6 mielcarzy, 3 owczarzy, 2 organistów, 53 służących, 62 wyrobników i 12 żebraków.

W roku 1827 w Witowie było 40 domów i 291 mieszkańców.
Wydarzenia z okresu powstania styczniowego miały również swój wydźwięk w historii Witowa. Po klęsce pod Krzywosądzą i odpoczynku w Płowcach, oddział Ludwika Mierosławskiego 20 lutego 1863 roku założono obóz w pobliżu wsi Trojaczek, na południowy zachód od Witowa. Tego samego dnia ruszył za powstańcami oddział Rosjan pod dowództwem pułkownika Schuldnera i wieczorem dotarł do Witowa. Następnego dnia wojska nieprzyjaciela podjechały pod obóz skonfiskowanymi chłopskimi furmankami i około godziny 10.00 podjęły walkę z powstańcami.

W 1864 roku, dobra probostwa Witowo kupił na publicznej licytacji Radca Dworu Mikołaj Ilicz Nipanicz.W 1880 roku, wieś zajmowałą obszar 833 mórg, a ludność liczyła 294.
Według spisu ludności z 1921 roku wieś liczyła 212 osób i 28 budynków mieszkalnych.

W XIX wieku w Witowie istniała m.in.: szkoła początkowa, kopalnia torfu, szpital czyli przytułek dla ubogich oraz kaplica cmentarna p. w. św. Krzyża ,wzniesiona w 1840 r. staraniem ks. Wojciecha Kochowicza.


Kaplica z 1840 roku na cementarzu parafialnym w Witowie
Fot. ze zbiorów  własnych autora.

Cmentarz rzymsko-katolicki z XIX w. w Witowie z kaplicą i murowanym ogrodzeniem z bramą, wisany do rejestru zabytów decyzją nr 389/A z 15.07.1996 roku Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy.

W latach 1899 – 1903 na miejscu drewnianego kościoła z 1694 roku zbudowano obecny kościół parafialny (w stylu neogotyckim) według projektu Konstantego Wojciechowskiego.


Kościół parafialny w Witowie wzniesiony w latach 1899-1903 .
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel oraz ze zbiorów autora.

 

Zespół kościelny parafii pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła w Witowie, obejmujący: kościół z lat 1899-1903; cmentarz przykościelny; murowane ogrodzenie z bramą,wpisany do rejestru zabytków decyzją  nr 392/A z 29.08.1996 roku Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy.
 
W 20 – leciu międzywojennym powstało w Witowie Koło Młodzieży Wiejskiej, a przy kościele działało zrzeszenie Akcji Katolickiej. W tym też czasie rozpoczęło działalność Towarzystwo Ogniowe.

 
.Koło Dramatyczno-Muzyczne w Witowie  ok. 1913 roku.
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel
 


Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej w Witowie ok 1932 roku.
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel.

Wybuch II wojny światowej to dramatyczny okres dla Witowa. Już z 31.X. na 1.XI.1939 r. w Piotrkowie, wraz z 8 księżmi rozstrzelany zostaje wikariusz Witowa – ks. Romuald Tomiec. A dnia 24 maja 1940 r. niedaleko wsi Witowo Kolonia (zobacz na mapie)giną od kul niemieckich księża z Osięcin: Wincenty Matuszewski  i Józef Kurzawa. Na miejscowym cmentarzu, są jeszcze groby dwóch żołnierzy Wojska Polskiego oraz cywila, zamordowanego w bestialski sposób przez hitlerowców. Więcej o historii z okresu II wojny światowej i wyzwolenia naszych ziem zobacz na stronie Osieciny.pl


 Chór z Witowa w 1949 roku z ks. Wincentym Chwojnowskim
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel.

10.01.1940 r., z inicjatywy niemieckiego sołtysa Zagera, utworzono jednostkę strazy pożarnej. W jej skład weszli: Stanisław Łukomski, Stefan Janowicz, Józek Gralak, Stanisław Bloch, Władysław Bruzda i Antoni Uzarczyk. Krótko po wyzwoleniu w lutym 1945 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Witowie. Pierwszym jej prezesem był Stanisław Kośmider a nalczelnikiem Adam Tojanowski. W 1957 r. wybudowano na potrzeby OSP garaż z biurem. Remiza strażacka powstałą w 1981 r., rozbudowano ją  w latach 90 – tych.

 
 Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Witowie w 1949 roku.
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel.
 
Lata 1945 – 1989 to czas gospodarczych i społecznych zmian dla mieszkańców Witowa. Wieś zelektryfikowano, utwardzono drogi, doprowadzono drogę do domostw, założono linię telefoniczną. Szkoła powszechna w Witowie mieściła się przed wojną w 2 izbach. Po 1945 r. dzieci i młodzież pobierali naukę w domach prywatnych u państwa: Kujawa, Uzarczyków, Woźniaków i Pakulskich oraz w „Ochronce”. Wieloletnim kierownikiem szkoły (do 1953 r.) był Władysław Bruzda. Dzięki jego staraniom i pomocy mieszkańców wsi w 1954 r. oddano do użytku 4 sale lekcyjne.


Grono pedagogiczne w 1953 roku;H.Markiewicz,W.Bagińska,P.Eznarska,W.Bruzda,J.Wojciechowska,Z.Adamska.
Fot. z albumu "Witowo na starej fotografii "- Elżbieta Zielińska, Agnieszka Śmigiel.

 

 Budynek dawnej Szkoły Podstawowej w Witowie.
Fot.  ze zbiorów  własnych autora.


Nowy budynek Szkoły Podstawowej wybudowano w 1968 r. gdy dyrektorem był Zenon Sempka.Dzisiaj w budynku tym mieści się Gimnazjum Publiczne, utworzone w 2000 roku(zobacz;-> Gimnazjum w Witowie)

Opracowanie: Elżbieta Zielińska, Maciej Maciejewski. 

 
 

Zasłużeni dla Witowa

ks. Franciszek Płoszczyński (proboszcz w latach 1851 - 1873 ) ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego a’Paulo. Z jego inicjatywy wybudowano Dom Starców i Sierot im. Ks. Franciszka Płoszczyńskiego zwany ochronką. W okresie tym kościół w Witowie był odnowiony, zadbany i wyposażony.
ks.kanonik Jan Szafrański ( proboszcz w latach 1893 - 1939), który  przy znacznym udziale wiernych w latach 1899-1903 zbudował nową (obecną)świątynię w stylu neogotyckim wg. projektu arch. Konstantego Wojciechowskiego p.w. św. Andrzeja Apostoła.(zobacz więcej: ->Parafia Witowo).
Władysław Bruzda-wieloletni (do 1953 r.) kierownik Szkoły Podstawowej w Witowie ,inicjator rozbudowy budynku szkoły,przewodnik i organizator społeczności lokalnej,propagator patriotyzmu i kultury.
Zenon Sempka - wieloletni Dyrektor  Szkoły Podstawowej ,dzięki jego staniom  przy znacznym udziale mieszkańców w tym szczególnie rodziców dzieci uczęszczających do szkoły, wybudowano nowy budynek szkoły -siedziba dzisiejszgo Gimnazjum.(zobacz więcej:-> Gimnazjum w Witowie).


zapraszamy


   google.pl    zumi.pl   yahoo.com  netsprint.pl   gooru.pl   szukacz.pl   docelu.pl   polska.pl  onet.pl  wp.pl   interia.pl   gratka.pl     maps.google.pl   translate.google.pl 

• • • Ważne: Ta Witryna używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej(zobacz więcej o cookies).  • • •

Korzystanie z Witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przeglądarki lub urządzenia końcowego, z których Państwo korzystacie.

• • • Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookies.• • •